کارکرد زبانی خاطره در ساختار روایت رمان پیکانِ زمان مارتین اِمیس

کارکرد زبانی خاطره در ساختار روایت رمان پیکانِ زمان مارتین اِمیس

در مقاله حاضر سعی شده است تا با استفاده از نظریات برگسون درباره زمان، نشانه‌شناسی سوسور، روایت‌شناسی پساساختگرا، و با در نظر گرفتن خاطره و روایت وارونه به عنوان نشانه‌های مرکزی، به بررسی نشانه‌شناختی مفهوم زمان در یکی از مشهورترین رمان‌های مارتین اِمیس، پیکانِ زمان، پرداخت. زمان از مهم‌ترین مقولات زندگی بشر است. همواره همه افراد و جوامع در زمان و خاطرات خویش سیر کرده، و زندگی خود را براساس آن تنظیم کرده‌اند. یکی از مسائل پیش روی داستان‌نویسان معاصر نیز مبحث زمان مطلق و راه‌های به چالش کشیدن آن است. بنابراین، عنصر زمان، موضوع و درون مایه مکرر بسیاری از داستان‌های روایی از جمله رمان پیکانِ زمان است، و از ارکان بررسی روایت آنها به شمار می‌آید. همان‌طور که از عنوان رمان پیداست، مهم‌ترین مسئله اش مفهوم زمان است، روایتِ معکوس رمان پیکانِ زمان یکی از بارزترین نشانه‌ها در بررسی نشانه‌شناختی آن به شمار می آید، زیرا تنها در مقابل مجموعه نظریات روایت‌شناختی ساخت گرا به‌عنوان گرامر کلی است که رمزگشایی می‌شود و معنا می‌یابد. پیکانِ زمان با تکیه بر عنصر خاطره به‌عنوان دیگر نشانه اصلی که بیانگر تداعی و قرارگرفتن در برابر زمان تقویمی است، و همین‌طور بر هم زدن ساختار علّی پی‌رنگ، مفهوم زمان را در تاریخ جنگ جهانی دوم به چالش می‌کشد. اِمیس با واسازی زمان، زبان، و سوژه به‌عنوان دیگر نشانه، مفاهیم تاریخی، سیاسی، و اجتماعی را مطرح می‌کند که دیدگاه هایش همان باز تعریفش از خاطرات و حوادث جنگ جهانی دوم است. روایت پیکانِ زمان از نوع پساکلاسیک بوده، زیرا از مسائل متنی فراتر می‌رود و دیگر تنها با نظریات روایت‌شناسی ساخت گرا قابل بررسی نیست. اِمیس با تغییر جهت صد و هشتاد درجه‌ای سیر زمان در روایت، سعی در کاستن دردها و رنج‌های جنگ حداقل در جهان داستانی دارد. در بررسی نشانه‌شناختی این رمان معنا در مرکز توجه نبوده، بلکه تمرکز بر نشانه‌های اصلی از جمله خاطره، نحوه روایت، سوژه، و همچنین تشریح فرایند نشانه‌ معناسازی و موضوعات فرامتنی بوده است.

واژگان کلیدی:
روایت پساکلاسیک، فراداستان تاریخ نگارانه، دیدگاه، روایت وارونه، خاطره

اطلاعــــــات مقالـــــــــــه

مولف (ها): سید شهاب الدین ساداتی
هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی رودهن (دانشجو دکترای زبان و ادبیات انگلیسی)