نظام زمانی در ضرب المثل ها مثال: زبان فارسی و فرانسه

نظام زمانی در ضرب المثل ها مثال: زبان فارسی و فرانسه

ضرب المثل ها گونه خاصی از گفتمان هستند که همانند اصطلاحات عمل می کنند. در واقع علی رغم کثرت لغات در این نوع گفتمان یک واحد ثابت معنایی به وجود آمده که حتی مفهوم آن از نظر معناشناسی غیرقابل تغییر و از پیش تعیین شده است. این نوع گفته ها یک موقعیت ثابت را عرضه می کنند که در اوضاع متفاوت یک مفهوم را بیان می کند مرتبط با هزاران وضع متعدد دیگر. انگار که قانون یا بهتر بگوییم جزء قراردادهای یک جامعه زبانی است. این نوع گفته ها، بعد دیگری غیر از آن سه بعدی که ژاک فونتنی برای گفتمان ها قائل است (بعد عملی، احساسی ادراکی و شناختی) دارا می باشد و آن بعد اخلاقی مسلکی (اتیک) آنهاست و منشأ این ضرب المثل ها، گفتمان روایی یا تجسمی است که همگان آن را تجربه کرده اند.
مسئله ای که قابل توجه و تأمل به نظر می رسد، این است که با شنیدن ضرب المثل یا خواندن آن، مخاطب در چه زمانی در گفته پردازی قرار می گیرد؟ چگونه ضرب المثل ها قادرند زمان متفاوتی همانند زمان جوهری را خلق کنند؟ با توجه به اینکه عمل گفته پردازی پویاست و هر پویایی ای ضرورتاً دارای بعد زمانی می باشد، چگونه مخاطب ضرب المثل، در این تعامل گفتمانی می تواند در وضعیت جدیدی قرار بگیرد؟
روشی که ما برای پاسخ به این سؤالات در نظر گرفته ایم، روش نشانه معناشناختی می باشد که ژاک فونتنی، ژانـ فرانسوا بوردرون و گروه نشانه شناسان مکتب پاریس در سمینارهایی که سالهای ۲۰۰۴-۲۰۰۳ در پاریس با عنوان “نظام زمانی در گفتمان ها” برگزار گردید، مطرح کردند. با استفاده از این روش، تقسیم بندی زمان در ضرب المثل ها در تعامل گفتمانی بررسی خواهد شد.
هدف از ارائه مقاله این است که نشان دهیم چگونه مخاطب ضرب المثل می تواند از وضعیت انفصال اگزیستانسیالیستی (وجودی) به وضعیت اتصال شوشی (تجربه) که عامل تجربه آن را ایجاد می نماید، انتقال یابد و اینکه مخاطب ضرب المثل در سطحی از آگاهی قرار می گیرد که می تواند “اکنون” را درک کند. شاید به همین دلیل است که زمان دستوری در این نوع گفته ها اغلب “زمان حال” می باشد.

واژگان کلیدی:
نظام زمانی، ضرب المثل، فونتنی، نشانه-معناشناختی،گفته پردازی

اطلاعــــــات مقالـــــــــــه

مولف (ها): مرضیه اطهاری نیک عزم
استادیار دانشگاه شهید بهشتی