نشانه شناسی زمان و گذر آن در عکس های یادگاری

نشانه شناسی زمان و گذر آن در عکس های یادگاری

از آغاز تاریخ عکاسی تاکنون عکس ها و خصوصاً عکس های یادگاری با خاطره و ثبت لحظات بی بازگشت مترادف بوده اند. زمان در عکس های یادگاری همواره میان گذشته، حال و آینده در گذر است. لحظه ای که عکس گرفته می شود به گذشته یا حال تعلق دارد و زمان دیده شدن عکس ها همواره به آینده متعلق است وکارکرد عکس یادگاری به یادآوری گذشته از طریق دیده شدن در آینده است. این مسیر دو سویه را می توان براساس نظریه استعاره لیکاف از زمان مورد بررسی قرار داد؛ روشی که پیشتر سجودی در “نشانه شناسی زمان و گذر زمان: بررسی آثار کلامی و تصویری” در نقاشی و نگارگری به آن پرداخت.
برخلاف نقاشی، عکاسی از همان آغاز داعیه ثبت واقعیت را با خود به همراه داشته است. از این رو طبیعی است که در جریان این بازنمایی نشانه های زمان نیز به عکس ها منتقل شود. تاریخ نگاری پشت عکس های خانوادگی به صورت دست نویس یا درج ماشینی آن بر روی عکسها از نشانه های صریح زمان است، و از روزگار سلطان صاحبقران معمول بوده است. علاوه بر این نشانه های صریح، هر عکس یادگاری مجموعه وسیعی از نشانه های ضمنی زمان را در دل خود پنهان دارد که مخاطب (بیننده) می تواند براساس دانش پیشین خود و از طریق بررسی و تحلیل رمزگان های موجود در متن عکاسی به طور نسبی زمان عکسهای یادگاری را حدس بزند. در واقع در دریافت و شناخت زمان در عکسهای یادگاری فرایندی نشانه شناسانه شکل می گیرد. این فرایند براساس تعامل میان رمزگان درون و بیرون متن عکس ها تعیین بازه زمانی را برای مخاطب ناآشنا به بافت امکان پذیر می سازد. در برخی موارد نیز براساس دانش کافی مخاطب از رمزگان فنی و تکنیکی عکس ها (نظیر مجموعه داران عکس های تاریخی و …) تعیین زمان دقیق عکس ها با اطمینان بیشتری ممکن است. الگوی تحلیل رمزگان های مرتبط با زمان در این مقاله براساس الگوی رمزگان دانیل چندلر در مطالعات رسانه و مطالعات فرهنگی است که به صورت خلاصه رمزگان های معرف زمان عبارت است از:
– رمزگان اجتماعی که شامل رمزگان مربوط به کالا می باشد (مد، لباس، ماشین )
– رمزگان رفتاری اعم از آداب و رسوم ، تشریفات و …؛
– رمزگان متنی (مهمترین رمزگان شناخت زمان) که شامل رمزگان عکاسی اعم از نور، رمزگان دوربین، رمزگان شیمیایی، رمزگان نمایش عکس ها و رمزگان زیبایی شناختی که هر کدام به زیر رمزگان های بی شماری تفکیک می شوند.
– رمزگان تفسیری شامل رمزگان ایدئولوژیکی و اداراکی؛
که مطالعه این رمزگان ها در چند نمونه عکس یادگاری از آلبوم های خانوادگی به کار گرفته خواهد شد.

واژگان کلیدی:
استعاره، رمزگان، عکس یادگاری، نشانه شناسی زمان، واقعیت

اطلاعــــــات مقالـــــــــــه

مولف (ها): افسانه کامران