ترجمه روندی دوسویه و انعکاسی بین حال و گذشته

ترجمه روندی دوسویه و انعکاسی بین حال و گذشته

در حوزه ترجمه فاصله زمانی فاصله ای است بین متن اصلی و متن ترجمه شده و اساساً جوهره ترجمه را باید ناشی از هویتِ واسط های و بینابینی آن دانست که بین دو زبان یا گفتمان قرار می گیرد. ترجمه به تعبیری فعالیت خاص زبانی محسوب می شود، چرا که به خوبی این واقعیت را آشکار می کند که اساسا تضاد بین «هویت» (این همانی) و «غیریت» (دیگربودگی) تضادی راستین نمی باشد. در واقع، همه «هویتِ» یک ترجمه (متن مقصد) از «غیریتِ» (متن مبدأ) نشئت می گیرد و طبیعت ناهمگن آن دال بر وجود دو طریق هستی متفاوت می باشد که یکی به دیگری نیازمند است. بنابراین، ترجمه فعالیت خاص زبانی است که این مجال را فراهم می آورد تا به شکل پارادوکسال «غیریت» را در وجود «هویت» بازشناسیم. به تعبیری دیگر، طبیعت ترجمه را باید در جریان و روندی جستجو کرد که ارتباطی دیالکتیک بین «گذشته» متن اصلی (گدشته آن غیریت) و «اکنونیتِ» کار ترجمه که به متن مقصد می انجامد، برقرار می کند.
بر این اساس، از منظر نگارنده ترجمه روندی یک سویه نیست که در آن گذشته متن مبدأ می سوزد و از بین می رود تا جای آن را اکنونیت متن مقصد بگیرد، بلکه ترجمه را باید روند و جریانی دوسویه دانست که در آن متن مقصد «خاطرۀ» متن مبدأ را مدام در خود زنده نگاه می دارد و متن مبدأ نیز گذشته خود را مدام در اکنونیت متن مقصد حاضر می یابد. لذا متن مبدأ و مقصد در عین تعلق به دو زمان و هستی مقدم و متأخر در وجود یکدیگر حاضرند.
مقاله حاضر کوشش دارد با تکیه بر تعریف گادامر از «فهم»، و همچنین بحث دریدا درباره «اثر و رد پا» نشان دهد زمان «حال» در ترجمه هرگز نمی تواند بهصورت ناب و غیرمغشوش وجود داشته باشد، و اساسا ً مسئله «قبل» و «بعد» با توجه به قبول ترجمه به عنوان روند و جریانی دوسویه و انعکاسی، نه به شکل خطی، یعنی اول «قبل» و سپس «بعد» بلکه به شکل انعکاسی و رزونانسی یعنی «قبل» در «بعد» و «بعد» در «قبل» وجود دارد.

واژگان کلیدی:
ترجمه، هویت و غیریت، فهم، گادامر، دریدا

اطلاعــــــات مقالـــــــــــه

مولف (ها): بابک معین
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد سلامی واحد تهران مرکز